प्रि मार्केट ओपनिंग आणि पोस्ट क्लोजींग ..........

प्रिमार्केट ओपनिंग आणि पोस्ट क्लोसिंग

        भागबाजारा (Stock Market) मधे व्यवहार करताना आपण सर्वसाधारणपणे बाजारांच्या वेळेत आपला व्यवहार होइल असे सौदे (Orders) टाकतो . ह्या ऑर्डर्स आपण प्रचलित बाजारभावाप्रमाणे (Market Orders) किंवा विशिष्ट भावाने (Limit Orders) टाकतो हे आपल्याला माहीत आहेच .BSE /NSE सकाळी 09:15 ते दुपारी 03:30 या वेळात सुरू असते .ही वेळ बदलून वाढण्याची नजीकच्या काळात शक्यता आहे .सध्या या वेळेपूर्वी 15 मिनिटाचे प्रि ओपनीग सेशन असते , यामधे आणि बाजार बंद झाल्यावर 10 /20 मिनिटाच्या विश्रांतीनंतर,  20 मिनिटाचे पोस्ट क्लोजिंगसेशन असते .या मध्येही व्यवहार होवू शकतात .ते कसे यासंबंधीची माहिती करून घेवू या .
    बाजारात विविध गट कार्यरत असल्याने किंमतीत सतत फरक पडत असतो .हे भाव एका मर्यादेत रहावे  म्हणून बाजारात सर्कीट फिल्टर आणि सर्किट ब्रेकर्सची यंत्रणा आहे .ती कशी चालते हे आपण मागील लेखात पाहिले .यात अकस्मात व खूप मोठा फरक पडला तरी बरीच पडझड होवू शकते .असे न होता समतोल किंमत मिळावी (equilibrium price) या प्रणालीचा खूपच उपयोग होतो . प्रिओपन सेशन मधे आपण व्यवहार करण्याचे ठरवलेल्या शेअरचा आजचा खुला भाव (Opening Price) काय असेल ते ठरवले जाते .या भावानेच पहिला व्यवहार केला जातो .हा भाव प्रि ओपनिंग सेशन मधे कसा ठरतो ते पाहूया .या सेशनची तीन भागात विभागणी केली आहे .
सकाळी  09:00 ते 09:08 या आठ मिनिटात यात भाग घेणाऱ्या सर्वाना आपल्या मार्केट किंवा लिमिट ऑर्डर टाकता येतात याच कालावधीत त्या दुरुस्त (Modify) करता येतात किंवा रद्द (Cancel) करता येतात .
यापुढील 4मिनिटात म्हणजे 09:08 ते 09:12 याकाळात कोणत्याही ऑर्डर टाकता येत नाहीत , बदलता येत नाहीत किंवा रद्दही करता येत नाहीत .या कालावधीत आजचा पहिला व्यवहार कोणत्या भावाने होइल ते ठरते .हा भाव ठरवण्याचे वेगवेगळे प्रमुख निकष आहेत .यामधे कालचा बंद भावाच्या (closing price) तुलनेत आज एका विशिष्ट किंमतीला असलेल्या समभागांच्या ऑर्डरची संख्या विक्रेते आणि खरेदीदार , या किंमतीला उपलब्ध समभागांची मागणी पुरवठा , या किंमतीला जुळणाऱ्या आणि न जुळणाऱ्या समभागांची संख्या यांचा विचार केला जातो .यामधे खालीलप्रमाणे कोणतीही एक प्रमुख शक्यता असू शकते .कालच्या बंद भावाच्या तुलनेत आज कमी अथवा जास्त अश्या --
1. एका विशिष्ट भावाला बऱ्याच ऑर्डर पुऱ्या होत आहेत आणि फारच थोड्या ऑर्डर शिल्लक रहात आहेत .तर ती किंमत म्हणजे आजचा सुरुवातीचा भाव असे समजले जाते .
2.दोन विशिष्ट भावांना सारख्याच ऑर्डर्स पूर्ण होत असतील तर ज्या किंमतीच्या सर्वात कमी ऑर्डर शिल्लक राहतील तो भाव कमी /जास्त काहिही असेल तरी आजचा सुरुवातीचा भाव समजण्यात येईल .
3.दोन विशिष्ट भावाना सारख्याच ऑर्डर पूर्ण होतात आणि शिल्लक ऑर्डर्सही सारख्याच रहातात .अशा परिस्थितीत जो भाव बंद भावाचे जवळ आहे (कमी जास्त कोणताही) तो आजचा सुरुवातीचा भाव ठरेल .
4.दोन्ही विशिष्ट भावाना सारख्याच ऑर्डर पूर्ण होतात .शिल्लक ऑर्डर्स सारख्याच रहातात आणि दोन्ही भाव हे कालच्या बंद भावाचे वर खाली सारख्याच अंतरावरुन आहेत अशा परिस्थितीत कालचा बंद भाव हाच आजचा खुला भाव होतो .
5. या कालावधीत व्यवहार न झालेले समभाग जेव्हा पहिला व्यवहार जुळून येईल तेव्हा तो ज्या भावाने होइल तोच आजचा खुला भाव असेल .
  अशा तऱ्हेने मिळालेल्या समतोल किंमतीने (Equilibrium Price) ज्यानी ऑर्डर दिली आहे त्यांची व ज्यानी बाजारभावाप्रमाणे (Market Price) ऑर्डर टाकली आहे या सर्वांचे व्यवहार नोंदवले जावून मान्य केले जातात .
  यापुढील काळात म्हणजे 09:12 ते 09:15 हा काळात शिल्लक राहिलेला काळ हा प्रिमार्केट आणि नॉर्मल मार्केट यामधील संक्रमणाचा कालावधी (Buffer Period) असून याकाळात शिल्लक राहिलेल्या सर्व लिमिट ऑर्डर्स नियमित ट्रेडिंग सेशनकडे वर्ग होतात .तांत्रिकदृष्ट्या पहिल्या 8 मिनिटांतच या ऑर्डर्स स्वीकारल्या जात असल्याने हे व्यवहार फक्त 8 मिनिटेच होतात .
   बाजार दुपारी 03:30 ला बंद झाल्यावर नियमीत  हिशोब करण्यासाठी व्यवहार बंद होतात आणि 03:40 ला BSE आणि 03:50 ला NSE चे पोस्ट क्लोजींग सेशन चालू होते , ते 20 मिनीटे चालते यामधे खरेदीदार आणि विक्रेते यांना एक्सचेंजने  ठरवलेल्या दरानेच खरेदी /विक्री व्यवहार करता येतात .हा दर शेअर आणि डेरिव्हेटीवचे बाबतीत दुपारी 03:00 ते 03:30 या कालावधीतील सर्व व्यवहारांचा सरासरी भाव असतो .दर एक मिनिटांनी उलाढाल व सरासरी भाव नोंदवला जावून त्याची अंतिम सरासरी 30 मिनीटांनी काढली जाते . या वेळेत व्यवहार न झालेल्या शेअरचे बाबतीत शेवटचा व्यवहार ज्या भावास झाला तो भाव ही त्याचा बंद भाव असतो . रोजच्या रोज खरेदी करून विक्री करणारी किंवा विक्री करून नंतर खरेदी करणारे (Day Trader) यांना त्यांचे अपूर्ण व्यवहार पूर्ण करण्याची संधी मिळते .त्याचबरोबर जर गुंतवणूकदाराना शेअरचा बंद भाव मान्य असेल तर त्याच दिवशी शेअर खरेदी करण्याची अधिकची संधी प्राप्त होते .

©उदय पिंगळे

ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे .

बाजारातील गतिरोधक आणि थांबे

बाजारातील गतिरोधक आणि थांबे ...( Circuit filter/breaker)

  भागबाजारात , इतर कोणत्याही बाजाराप्रमाणे समभागांचे भाव वर खाली होत असतात .एकाच वेळी अनेक हेतूने येथे गुंतवणूक केली जाते आणि कमीत कमी तोटा आणि अधिकाधिक फायदा , असा येथे भाग घेणाऱ्या प्रत्येकाचा हेतू असतो . सर्वसाधारणपणे मागणी आणि पुरवठा या तत्वाप्रमाणे -- म्हणजे मागणी अधिक आणि पुरवठा कमी असेल भावात वाढ व पुरवठा अधिक आणि मागणी कमी  असेल तर भावात घट होते . भागबाजारात वैयक्तिक आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदार एकाच वेळी व्यवहार करीत असल्याने त्यांच्या सामूहिक मानसिकतेवर बाजार वरखाली होत असतो आणि तो कोणतीतरी एक दिशा पकडतो .
    समुहाची अशी मानसिकता होणे याची अनेक कारणे आहेत.यामध्ये एखाद्या व्यवसायात आलेली तेजी मंदी , सरकारी धोरण , कररचनेतील बदल , देशांतर्गत स्थिती , जगातीक स्थिती , नैसर्गिक आपत्ती , पावसाचा अंदाज , कंपनीच्या धोरणातील बदल ,कामगीरी , कंपनीविषयी पसरलेली अफवा इत्यादी अनेक कारणांमुळे लोकाना त्या कंपनीचे समभाग आपल्याकडे असावेत अथवा नसावेत असे अचानक वाटू शकते . तर बाजारातील काही घटक आपासातील संगनमताने कृत्रिमरीत्या खरेदी विक्री करून भावात मोठ्या प्रमाणात फरक पाडू शकतात .यामूळे छोट्या गुंतवणूकदारांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होवू शकते असे होवू नये म्हणून सेबीने एका विशिष्ठ मर्यादेतच भाव रहावेत यासाठी गतीरोधक बसवले आहेत .यांना circuit filters असे  म्हणतात . सेबीच्या मार्गदर्शक तत्त्वानुसार बाजार व्यवस्थापन कमिटी ही मर्यादा किती असावी ते ठरवते . या गतीरोधकामुळे किमान त्यादिवशी तरी आधीच्या बंद बाजारभावापेक्षा विहित मर्यादेतच वर खाली होतील .सध्या ही मर्यादा 2,5,10,20%असून  डेरिव्हेटीव करीता कोणतीही मर्यादा नाही या पाच प्रकारांत विभागली असून अपवादात्मक परिस्थिथित ती मधे बदल होवू शकतो .या मर्यादेत ऑर्डर टाकता येते , ज्यावेळी आपणांस संगणक पडद्यावर फक्त खरेदीदार अथवा फक्त विक्रेते दिसतात.तेव्हा त्याचा  उल्लेख अप्पर /लोअर सर्किट लागले आहे असा करण्यात येतो .
   या गतीरोधकाप्रमाणे काही थांबेही आहेत समभाग किंवा निर्देशांकात  (Share or Index) त्यात मर्यादेपलीकडे वटघट झाली तर हे थांबे (Circuit breker) कार्यान्वित होवून व्यवहार काही काळ किंवा त्या दिवसापुरते त्यातील सर्व व्यवहार थांबवले जातात .सध्या sensex आणि nifty तसेच काही निवडक समभाग यांना  10,15आणि 20% वट घटीवर असे थांबे बसवले आहेत . या मर्यादेच्या जवळपास कोणत्याही एका बाजारात (BSE/NSE) जर दुपारी 1 पर्यंत वटघट झाली तर 45 मिनिटे दोन्ही बाजारतील व्यवहार थांबवले जातात आणि 15 मिनिटे प्री कॉल ऑक्शनसाठी (ज्यामध्ये एक निश्चित भाव मिळतो) देवून एक तास थांबवले जातात .जर परिस्थिती 1नंतर परंतू दुपारी 2:30 पर्यंत उद्भवली तर 15 मिनिटे व्यवहार थांबवून 15 मिनीटे प्री कॉल ऑक्शन साठी देवून अर्ध्या तासाकरिता थांबवले जातात आणि 2:30 आल्यास त्या दिवसापूरते यातील व्यवहार थांबवले जात नाहीत .जर अशी परिस्थिती बाजार चालू झाल्याझाल्याच उद्भवली आणि एकदा व्यवहार थांबवून व्यवहार पुन्हा सुरू झाले त्यानंतर 10% वट घट झाली तर व्यवहार थांबवले जात नाहीत मग दुपारी एक पर्यत 15% वट घट झाली तर 1तास 45मिनिटे व्यवहार थांबवून 15मिनिटे प्री कॉल ऑक्शनसाठी देवून दोन तास थांबवले जातात .दुपारी एक ते दोन मधे 15% वट घट झाली तर 45 मिनीटे थांबवून 15 मिनिटे प्री कॉल ऑक्शनसाठी देवून एक तास थांबवले जातात .जर दोन नंतर 15%वट घट झाली उरलेल्या पूर्ण वेळेसाठी थांबवले जातात .दिवसभरात कधीही 20% वट घट झाली तर उरलेल्या पूर्ण वेळेसाठी व्यवहार थांबवले जातात .
  सर्किट फिल्टर आणि सर्किट ब्रेकर लागल्याने छोट्या गुंतवणूकदारांचे संभाव्य नुकसान कमी होते . त्याचप्रमाणे जे खरेखुरे गुंतवणूकदार आहेत ते अचानक झालेली घट अथवा वाढ यामुळे गोंधळून जावू शकतात .त्यांना आपल्या गुंतवणूकीचे संदर्भात पुनर्विचार करून योग्य निर्णय घेण्याची संधी मिळते .

©उदय पिंगळे

ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे .

गुंतवणुकदारांचे प्रकार

                                                 गुंतवणूकदारांचे प्रकार

    भांडवलबाजारात विविध प्रकारे  गुंतवणूक करता येते हे आपणास माहीत आहेच किंबहुना आपली  गुंतवणुकही समभाग , रोखे , वस्तुबाजारातील वस्तू , यूनिट्स , ई टी एफ , इनव्हिट यासारख्या वित्तीय साधनांमधे विभागून करायला हवी असे सर्व गुंतवणूक तज्ञांचे  मत  आहे .आपली गुंतवणूक ही कायम आपल्या ध्येय्याकडे  नेणारी असली पाहिजे .आपण निश्चित केलेले वाजवी ध्येय्य , उपलब्ध भांडवल , जोखिम घेण्याची त्वरित निर्णय घेण्याची क्षमता यासारख्या अनेक गोष्टींवर ती अवलंबून आहे .येथे भाग घेणारी प्रत्येक व्यक्ति वेगळी आहे त्याच्या गरजा , गुंतवणुक करण्याची क्षमता आणि मुख्य म्हणजे त्याची मानसिकता वेगवेगळी आहे या सर्वांचा एकत्रित सामूहिक परिणाम हा बाजारातल्या किंमतीवर होत असतो .बाजारात आपणास आपणास किंमत दिसत असते परंतू त्याचे मूल्य शोधून नफा मिळवणे ही येथे येणाऱ्या व्यक्तीगत अथवा संस्थात्मक गुंतवणूकदाराची इच्छा असते . यातून शक्यता असलेल्या मोठ्या फायद्यामुळे यात असलेले धोके माहीत असूनही ते जाणीवपूर्वक स्वीकारले जातात . ज्याप्रमाणे आपणास व्यक्ति व्यक्ति मधे फरक जाणवतो जसे - एखादा धाडसी असतो तर दुसरा भित्रा , एखादा खूप उत्साही तर एखादा खूप सुस्त , एखादा बेधडक विश्वास ठेवणारा तर एखादा बारीक सारीक गोष्टींची अती चिकित्सा करणारा , एखादा खूप मेहनती तर एखादा पूर्णपणे दैववादी याशिवाय कोणी वेळ पाहून त्याप्रमाणे बदल करणारा अथवा न करणारा .
   भांडवलबाजारातही असे विविध  प्रकारचे गुंतवणूकदारांचे ढोबळ मानाने अनेक प्रकार आहेत त्यांतील काहींची ओळख करून घेवूयात --
 १.दीर्घ मुदतीची गुंतवणूक करणारे गुंतवणूकदार (Long Term Investor)- मूलभूत संशोधन (Fundamental Analysis) करून अशी गुंतवणूक केली जाते . गुंतवणूक जेवढी दीर्घ तेवढे नफ्याचे प्रमाण जास्त हे सिद्ध झालेले सर्वमान्य तत्व आहे . त्यामुळे बहुतेक गुंतवणूक सल्लागार अशी गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहन देतात .हे गुंतवणूकदार ज्या कंपनीमधे गुंतवणुक करायची आहे त्याचे संस्थापक कोण ? संचालक मंडळावर कोण आहेत ? त्यांचे उत्पादन कोणते ? बाजारात त्याला मागणी काय भविष्यात बाजारपेठ कशी असेल ? नफा तोटा पत्रक , वार्षिक अहवाल त्यावरील लेखा परीक्षकांचे मत यासारखे बारीक सारिक तपशील विचारात घेतात . गुंतवणूक केल्यावर त्याचा आढावा घेतात आणि त्यांच्या अपेक्षित परिणामावर लक्ष ठेवतात आणि त्यावरून गुंतवणुकीचे काय करायचे तो निर्णय घेतात .असे लोक वर्षानुवर्षे गुंतवणुक करीत असल्याने त्यांना जास्त उतारा मिळण्याची शक्यता जास्त असते जर काही निर्णय चुकून नुकसान झाले तर त्याची भरपाई अन्य मार्गे होवू शकते .वर्षानुवर्ष विशिष्ट कंपनीत गुंतवणुक केल्याने त्यांचे गुंतवणूक मूल्य वसूल होते आणि गुंतवणूकीवर करमुक्त उतारा अधिक चांगल्या दराने मिळत असल्याने सहसा हे समभाग विकण्याचा ते विचार करीत नाही . एक वर्षावरील गुंतवणूकीतून झालेला कितीही फायदा हा करमुक्त असल्याने जरूर लागल्यास भविष्यात मोठ्या प्रमाणात भांडवल निर्मिती होवू शकते .
  २.अल्प मुदतीची गुंतवणुक करणारे गुंतवणूकदार (Short Term Investor) - आयकर कायद्याच्या दृष्टीने एक वर्षाच्या आतील गुंतवणूक ही अल्पमुदतीची समजली जावून विहित मर्यादा सोडून झालेल्या नफ्यावर 15% आयकर द्यावा लागतो . हे लोक विशिष्ट कालावधी साठी म्हणून गुंतवणूक करीत नाहीत ती कधी एक दिवसाची असू शकते तर कधी एक वर्षाची . भावात पडणाऱ्या फरकाचा ते फायदा करून घेतात. त्यामु़ळे त्याना तांत्रिकदृष्ट्या ट्रेडर म्हणता येणार नाही त्याना अपेक्षित भाव मिळाला कि ते गुंतवणुक मोकळी करतात . समभाग खरेदी केली , भाव वाढला  कि विकला पुन्हा नविन शोध घेवुन दुसरा समभाग घेतला , अशी चक्राकार खरेदी विक्री चालू असते हा शोध घेण्यासाठी सतत मेहनत करावी लागते .अनेक गुजराथी , मारवाडी आणि सिंधी कुटुंबातील व्यक्ति एक पूरक व्यवसाय म्हणून हा उद्योग करत असतात .
  ३.विक्रेते (Traders) - समभागाचा भाव आणि उलाढाल याचा आलेख मागील काळातील चढ उतार पाहून काही तांत्रिकदृष्ट्या विश्लेषण करून काही  लोक गुंतवणूक करतात .ते या गोष्टी पाहून त्या आधारे केलेल्या गुंतवणूकीतून अल्प काळात अधिकाधिक नफा मिळवण्याचा प्रयत्न करतात .हे लोक आलेखाच्या (charts) आधारे अंदाज बांधत असल्याने त्याना
चार्टिस्ट किंवा टेक्निकल एनालिस्ट असेही म्हटले जाते .
 ४.भविष्यकालीन (Derivetives) व्यवहार करणारे गुंतवणूकदार - हे व्यवहार मोठ्या रकमेचे आणि कमी कालावधीत होणारे आहेत .सतत मोठ्या प्रमाणात खरेदी विक्री करून अल्प काळात मोठा नफा मिळवणे हे याचे उद्दिष्ट असते .भांडवल बाजारात होणारे 80% व्यवहार या सदरात मोडतात .काही धाडसी वैयक्तिक गुंतवणूकदार असे व्यवहार करीत असले तरी त्यांच्या गुंतवणूकीस आर्थिक मर्यादा येतात .संस्थात्मक गुंतवणुकदार मोठया प्रमाणावर असे व्यवहार करतात .याची दूसरी बाजू म्हणजे यातून होवू शकणारा प्रचंड तोटा .यामधे आपण गुंतवणूक केलेले भांडवल नष्ट होवून खिशातील अधिकचे पैसे देण्यास लागू शकतात .तेव्हा हे व्यवहार कसे होतात ते समजून न घेता करणे अत्यंत धोकादायक आहे .
  ५.डोळे मिटून (Blind Eyes) गुंतवणूक करणारे गुंतवणूकदार - भांडवलबाजाराचा मोठ्या प्रमाणात विस्तार आणि विकास न होण्याचे असे गुंतवणूकदार हे महत्वाचे कारण आहे . हे गुंतवणूकदार कोणताही अभ्यास करीत नाहीत कोणी काही सांगावे आणि यांनी गुंतवणूक करावी .यातून फायदाही होवू शकतो परंतु कधीतरी ते सापळ्यात अडकतात आणि मग गुंतवणूक करून देण्याचे सोडून देतात आणि बाजाराच्या नावे खडे फोडतात . वास्तविक त्यांच्याकडे अधिक चांगल्या तऱ्हेने या गोष्टी समजण्याची पात्रता असते परंतू ते याकडे लक्ष देत नाहीत आणि आपली काय चूक झाली तेही सांगत नाहीत मांत्र लोकांच्या मनात भिती निर्माण होईल असे काहीतरी बरळत बसतात . असे लोक सोडून बाकी सर्व लोकांच्या डोळस गुंतवणूकीची भांडवल बाजारांच्या विकासासाठी आवश्यकता आहे .

©उदय पिंगळे

ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे .

     एन आई एस एम (National lnstitute of Security Management
              उत्तरार्ध
NISM Certification Exams. चे काम दोन स्तरांवर चालते .एक म्हणजे नियमीत परीक्षा घेणे आणि दर तीन वर्षानी पुन्हा परीक्षा घेवून त्यात पास झालेल्या व्यक्तींची प्रमाणपत्र वैधता अजून तीन वर्षे वाढवणे किंवा जर त्या व्यक्ति भांडवल बाजारात कार्यरत असतील तर किमान सहा तास मुदतीची एक दिवसाची कार्यशाळा CPE (Continuing Professional Education) पूर्ण करून त्या कार्यशाळेअखेर घेतली जाणारी परीक्षा उत्तीर्ण होवूनही त्यांच्याकडील प्रमाणपत्राची वैधता आणखी तीन वर्ष वाढवता येवू शकते .हे दोन्ही मार्ग एकसमान आहेत .
    e-CPE म्यूचुअल फंड सल्लागार , वितरक यांच्या साठी सध्याच्या प्रमाणपत्राची मुदत वाढवण्यासाठी कार्यशाळा घेवुन निवडक ठिकाणी परीक्षा देवून प्रमाणपत्र मुदत तीन वर्षे वाढवता येवू शकते .
    NISM चा हा प्रमाणपत्र देणारा विभाग आणि इतर संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने परीक्षा घेवून काही प्रमाणपत्र वितरित करण्यात येतात ती खालील प्रमाणे -
 1)NISM Moody's Certificate in Derivatives Strategies (Moody's ही आंतरराष्ट्रीय संस्था)
 2)Equity Trading &Investment (ICFL ही ICICI Direct ने स्थापन केलेली संस्था)
 3)Credit Rating & Research Analyst Certification
 4)Certified Alternative Investment Manager Certification
(यापैकी 3 आणि 4 हे अभ्यासक्रम Association of International Wealth Management of India ही आंतराष्ट्रीय प्रमाणपत्र वितरित करणारी संस्थेचे संयुक्त विद्यमाने)
D)School of Corporate Governance : भांडवलबाजारात कार्यरत कंपन्यांच्या कार्यपद्धतीवर गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढावा आणि अधिकाधिक गुंतवणूकदार भांडवल बाजारात येवून विकासाला चालना मिळावी यासाठी या विभागाकडून कंपन्यातील वरीष्ठ अधिकारी व संचालकमंडळातील सदस्यासाठी
विविध कार्यक्रम कार्यशाळा आयोजित केले जाते .
E)School for Regulatory studies & Supervision : बँकावर भारतीय रिझर्व बँकेचे आणि भांडवलबाजारावर सेबीचे नियंत्रण आहे या नियमकाना आपल्या ध्येय्यधोरणांची अमलबजावणी करण्यासाठी प्रशिक्षित मनुष्यबळाची जरूरी लागते ही गरज पूर्ण करण्याचे काम या विभागाकडून केले जाते .रिझर्व बँक, सेबी , गुप्तवार्ता  , अर्थमंत्रालय ,अमलबजावणी विभाग ,प्रशासकीय सेवा ,महसूल विभाग यांच्या उच्चाधिकाऱ्यांसाठी ध्येय्य आणि धोरणे यांच्याशी सुसंगत असे प्रशिक्षणवर्ग आणि  कार्यशाळा आयोजित केले जातात .या वर्गात भांडवल बाजाराचे नियमन ,अवैध मार्गाने भांडवल बाजारात येणाऱ्या पैशाची समस्या ,आर्थिक धोरणांचे नियमन ,बाजारातील गैरव्यवहारांचा शोध ,भांडवल बाजारातील अकस्मात होणारी पडझड किंवा वाढ आणि त्यावरील उपाययोजना ,आर्थिक गुन्हेगारीची दखल तपास शोध कसा घ्यायचा यासंबंधीच्या प्रशिक्षणाचा सामावेश होतो .
F) School of Securities Information & Research : कोणत्याही क्षेत्रातील विकास हा त्यांतील मूलभूत संशोधनामुळे होतो .nism  चा हा विभाग या क्षेत्रातील जाणकारांना भांडवल बाजाराविषयी  संशोधन करण्याची संधी उपलब्ध करून देतो .त्यांचे शोधनिबंध प्रकाशित करतो . विविध विषयावर संशोधन करून या विभागाने त्यासंबधीचे अहवाल अर्थमंत्रालय ,सेबी ,रिझर्व बँक यांना दिले आहेत .याशिवाय काही शोधनिबंध आंतरराष्ट्रीय मासिकात प्रसिद्ध झाले आहेत . येथे संशोधन करू ईच्छिणाऱ्या सर्वाना बाजाराशी संबंधीत हवी असलेली सर्व माहिती येथे उपलब्ध करून दिली जाते .
   NISM च्या 22 सर्टिफिकेशन कोर्सची सर्व माहिती यापुर्वीच्या भागात दिली आहे .भांडवल बाजारातील कार्यरत घटकांना सेबीचे नियमानुसार लागणारी ही  किमान पात्रता असली तरी एक जागृत गुंतवणूकदार म्हणून आपली गुंतवणूक ज्या विभागात असेल त्याची किमान माहिती आपल्याला असायलाच हवी . याशिवाय ज्यांना शक्य आहे त्यांनी पूर्ण वेळ उपलब्ध असलेले पी जी  कोर्स करायला हरकत नाही .या अभ्यासक्रमाना AICTE यांची मान्यता असून या विषयात करीयर करण्याची संधी आहे .शिक्षण आणि त्यावर होणारा खर्च यासाठी मराठी माणसांनी मागचा पुढचा विचार आजपर्यंत केला नाही सध्या दोन वर्षाच्या पूर्ण वेळ अभ्यासक्रमाचा खर्च साडेदहा लाख आहे .जो काहींना खूप जास्त वाटू शकतो . त्यांना शैक्षणिक कर्ज घेणे हा पर्याय होवू शकतो .अल्प मुदतीचे आणि सुटीतील अभ्यासक्रम हा ही पात्रता उंचावण्याचा पर्याय होवू शकतो .जे  चार हजार रुपयांपासून सुरू होतात .जर असे कोणी लोक आपल्या परीचयात असतील तर त्यांना यासंदर्भातील माहिती द्यावी . यातील सर्व माहिती NISM च्या अधिकृत www.nism.ac.in या संकेतस्थळावरून घेतली असून अधिक माहिती हवी असल्यास तेथे मिळेल .काही खाजगी व्यावसायिक शिक्षणसंस्था nism परीक्षांची तयारी करून घेतात परंतू त्यांची फी जास्त असते आणि त्याच्याबद्द्ल काही निश्चित अशी अधिक माहिती सांगणे योग्य ठरणार नाही .(समाप्त)

©उदय पिंगळे

 ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे .

एन आई एस एम (NISM) पूर्वार्ध

     एन आई एस एम (National lnstitute of Securities Management)
                   पूर्वार्ध
    NISM ही सेबीने (Securities &Exchange Board of India)
2006 साली स्थापना केलेली शैक्षणिक संस्था असून ती भारतीय सार्वजनीक विश्वस्त संस्था म्हणून नोंदली आहे .या संस्थेकडून भांडवलबाजारास आवश्यक शैक्षणिक अभ्यासक्रम , कार्यशाळा,कौशल्ये विकसित होण्यासाठी विविध प्रयत्न केले जातात .सर्वसाधारण अर्थसाक्षरता वाढावी यासाठी अनेक शैक्षणिक सुविधा संस्थेकडे आहेत .संस्थेचे मुख्य कार्यालय वाशी नवी मुंबई येथे असून 72 एकर जागेवर पाताळगंगा (मुंबई पासून 65कि मी  अंतरावर नविन दृतगती मार्गानजीक) येथे सुसज्ज शैक्षणिक संकुल असून अलीकडेच ते सुरू झाले .ही संस्था पूर्णपणे स्वायत्त असून संस्थेच्या संचालक मंडळाचे मार्गदर्शनाने तीचे कामकाज चालते .संस्थेचे सहा शैक्षणिक विभाग खालीलप्रमाणे :
A)School for Securities Education : या विभागामार्फत पूर्ण वेळेचे भांडवल बाजाराशी संबधित खालील अभ्यासक्रम आहेत .
1)Post Graduate Diploma in Management (Securities Markets)
2)Post Graduate Program in Securities Markets
3)Post Graduation Diploma in Quntitative Finance
खालील अभ्यासक्रम अर्धवेळ आहेत
1)Post Graduate Diploma in Data Science
2)Certificate in Securities Law
3)Certificate in Treasury Management
4)Post Graduation Diploma in Financial Engineering & Risk  Management
अल्प मुदतीचे अभ्यासक्रम
1)Summer School 2017
2)Post Graduate Certificate in Securities Market
3)Post Graduate Certificate in Capital Market
4)NISM Certified Course in Securities Market
5)NISM- VES lnvestment Adviser Program
6)NISM IMART Certificate Course in Securities Market
B)School for Investor Education & Financial Literary :या विभागामार्फत अर्थसाक्षरता वाढीस लागावी यासाठी
1)शाळांमधे आर्थिक विषयाचे शैक्षणिक उपक्रम
2)अर्थसाक्षरतेचे विषयी ncfeindia.org ह्या स्वतंत्र संकेतस्थळाची निर्मिती ,वेळोवेळी त्याचे नूतनीकरण .
3)विविध शहरे ,गावे यामधुन अर्थ साक्षरता विषयक कार्यशाळा
C)School of Certification of Intermediate :भांडवल बाजाराशी संबधित सर्व घटकांना आपल्या कामासंबंधी प्राथमिक गोष्टींची किमान माहिती होण्यासाठी सेबीच्या नियमानुसार आवश्यक अशी पात्रता पूर्ण करण्यासाठी या परीक्षा देणे जरुरीचे आहे .या परीक्षा देण्यासाठी वय आणि शिक्षण याबाबत कोणतीही अट नसून पर्यायी स्वरूपात उत्तरे देणे अपेक्षित असते .प्रश्न आणि पर्याय
समजेल एवढे ज्ञान आणि उत्तर निवडता करता येईल इतके संगणकज्ञान असणे जरुरीचे आहे .या परीक्षा ऑनलाइन होतात आणि ताबडतोब निकाल मिळतो .प्रथम नोंदणी करून अभ्यासक्रम निवडावा लागतो . नोंदणीसाठी आधार क्रमांकाची गरज असते . अभ्यासक्रम नोंदवल्यावर स्वयं अध्ययनासाठी लागणारे साहित्य ऑनलाइन मिळते परीक्षा उत्तीर्ण होण्यासाठी 50/60%  गुण मिळवणे जरुरीचे असून त्याची वैधता 3 वर्ष असते परीक्षांचे माध्यम इंग्रजी असून काही परीक्षा हिंदी / गुजराथी माध्यमातुनही देता येतात .पहिल्या प्रयत्नात उत्तीर्ण  न  झाल्यास परीक्षा फी  भरून अजून दोनदा परीक्षा  देता  येते . भांडवलबाजाराचे संबधित कोणतीही नोकरी अथवा व्यवसाय करण्यासाठी किमान एवढी पात्रता परिपूर्ण करावीच लागते .भरलेल्या  फीमध्ये एक सराव परीक्षाही  देता  येते .नोंदणी केल्यापासून 180 दिवसाचे आत देशभरातील 150 हून अधिक ठिकाणी असणाऱ्या कोणत्याही केंद्राची निवड करून परीक्षा देता येते . दोन तास (Common Derivatives Certification   तीन तास 150प्रश्न 150 गुण ) चालणारी ही परीक्षा 50/100 बहुपर्यायी प्रश्न स्वरूपात असून योग्य उत्तर निवडायचे असते . काही परीक्षामधे चुकीच्या उत्तराकरीता 25% गुणकपात होते .या अभ्यासक्रमाची फी ₹ 1000 ते 3000 या दरम्यान आहे .माफक फी मुळे कोणीही गुंतवणूकदार या परीक्षा देवून व्यवसाय आणि नोकरीच्या किमान पात्रता धारण करू शकतो . तर सध्या भांडवल बाजारात कार्यरत व्यक्ति त्याला प्राप्त झालेल्या ज्ञानाने अधिक उच्च दर्जाची सेवा देवू शकते .या शिवाय एक सुजाण गुंतवणूकदार बनून या  ज्ञानाचा स्वतःच्या गुंतवणूकीचे निर्णय घेण्यास उपयोग होतो यामुळे शक्य असेल त्या सर्वानीच ते गुंतवणुक करीत असलेल्या गोष्टीशी संबधित  परीक्षा देणे म्हणजे ज्ञानात केलेली गुंतवणुक आहे असे म्हणता येईल .सध्या उपलब्ध असलेले बावीस प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम खालील प्रमाणे :---
 1)NISM Series 1:Currency Derivatives Certification Exams
 2)NISM Series 2A: Registrar & Transfer Agent (Corporate) Certification Exams
 3)NISM Series 2B: Registrar &Transfer Agent (Mutual Fund) Certification Exams
 4)NISM Series 3A: Securities lntermediaries Compliance (Non Fund) Certification Exams
 5)NISM Series 3B: lssuers Compliance Certification Exams *
 6)NISM Series 4: Interest Rates Derivatives Certification Exams
 7)NISM Series 5A: Mutual Fund Distributors Certification Exams
 8)NISM Series 5B: Mutual  Fund Foundation Exams.
 9)NISM Series 5C: Mutual Fund Distributors (Leval-2) Certification Exams.*
10)NISM Series 6: Depositary Operatons Certification Exams.
11)NISM Series 7: Securities Operations & Risk Management Certification Exams.
12)NISM Series 8: Equity Derivatives Certification Exams.
13) NISM Series 9: Merchant Banking Certification Exams.
14)NISM Series 10A: Investment Adviser (Leval -1) Certification Exams.
15)NISM Series 10B: Investment Adviser (Level -2) Certifiation Exams.
16)NISM Series 11: Equity Sells Certification Exams.*
17)NISM Series 12: Securities Market Foundation Exams.*
18)NISM Series 13: Common Derivatives Certification Exams.
19)NISM Series 14:    Internal Auditors for Stock Brokers Certification Exams.*
20)NISM Series 15: Reserch Analist Certification Exams.
21)NISM Series 17:
Retirement Advicers Certification Exams.
22)IBBI Limited Insolvency Certification Exams.
*अशी खूण असलेले अभ्यासक्रम पूर्ण केले पाहिजेत अशी सेबीची सक्ती नाही .हे अभ्यासक्रम सामान्य ज्ञान वाढावे यासाठी सर्वांसाठी असून ते प्रामुख्याने विद्यार्थी ,शिक्षक ,गृहिणी यांना उपयुक्त आहेत .(उत्तरार्ध उद्या प्रसारित केला जाईल. अधिक माहितीसाठी : www.nism.ac.in या संकेतस्थळाला भेट द्यावी)

©उदय पिंगळे

ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे .


   

भांडवलबाजार शिक्षण आणि व्यवसायसंधी ....भाग ३

      भांडवलबाजार शिक्षण आणि व्यवसायसंधी ..........(भाग -३)

(मागील लेखावरून पुढे )
11)संशोधन संस्था (Research Company): या कंपन्या डेटा बँकेने जमवलेली माहिती तयार केलेले अहवाल यावरून जोखिम(Risk) व परतावा (Return)याचा अंदाज बांधून आपला अहवाल देतो .पूर्वीचे जे अंदाज चुकीचे ठरले त्याचा चिकित्सक विचार करतो .हे काम अत्यंत बुद्धिमत्तेचे असून असे कार्य करणाऱ्या संशोधकास सुसज्ज कार्यालय असून अनेक आधुनिक सोईसुविधा उपलब्ध असतात . आर्थिक ,मूलभूत व तांत्रिक अशा सर्व प्रकारचा अभ्यास करून देशातील स्थिति आणि जागतिक परिस्थिती यांचा विचार करून या तिन्ही प्रकारचे अहवाल संशोधकांकडून प्रकाशित केले जातात .जगभरात सर्वत्र त्याची दखल घेतली जाते .आर्थिक विषयाची पदव्युत्तर पदवी किंवा डॉक्टरेट आणि 10 वर्षाचा अनुभव संशोधकास आवश्यक आहे .
12)मध्यस्थ (Arbitrager): शेअर बाजारांच्या संदर्भात मध्यस्थ हा एकमेव व्यवसाय आहे ज्यासाठी केवळ ज्ञान हेच भांडवल लागते आणि या व्यवसायात तोटा होत नाही .विशिष्ट कंपनीच्या दोन बाजारातील बाजारभावातील तफावत दूर करण्याचे काम हा मध्यस्थ करीत असतो समभाग व डेरीव्हेटिव्हमधील आर्बिट्राजर हा असा व्यवसाय आहे येथे कायम नफाच आहे जोखिम न स्वीकारता केला जाणारा असा हा अपवादात्मक व्यवसाय असून येथे कौशल्याप्रमाणे अधिकाधिक नफा कमवण्याची हमी आहे . बाजारातील तेजी अथवा मंदीकडे ध्यान न देता आर्बिट्राजरला फक्त तफावत शोधून आपल्याकडे घ्यायची असते .बाजारातील व्यवहारांचे पूर्ण ज्ञान ,संगणकावर जलदगतीने मागणी टाकण्याचे आणि असलेल्या संधीचा फायदा करून घेण्याचे तंत्र जमणे आवश्यक आहे .अनेक दलाल , मोठे गुंतवणूकदार आणि संस्था यांनी आपले आर्बिट्राजर नेमले असून त्यांचे भांडवल आणि आर्बिट्राजरचे कौशल्य असे असल्यास नफ्यातील काही टक्के हिस्सा आर्बिट्राजरला मिळतो . NISM कडील डेरिव्हेटीव्हजचे किंवा समकक्ष प्रमाणपत्र असणे जरूरी आहे .
13)डेरिव्हेटिव्हज (Derivetives): मुंबई शेअर बाजारात यापूर्वी असलेल्या वायदा कराराची 'बदला'(हे या व्यवहाराचे नाव आहे.त्याचा हिंदी चित्रपटातील बदल्याशी काही संबध नाही) ही पद्धती ती बदलून नवीन फ्युचर आणि ऑप्शन या माध्यमातून भविष्यकालीन सौदे सुरू झाले .हे सौदे मूळ किंमतीला आधारभूत धरून केले जातात यामुळे काही अंशी बाजारातील चढ उतारावर ताबा रहातो .हे व्यवहार समभाग ,वस्तू ,चलन आणि अन्य मालमत्तेत केले जावू शकतात . ज्यावेळी मोठ्या वित्तीय संस्था व सहभागिदार मोठ्या प्रमाणात याद्वारे व्यवहार करू लागले तेव्हा जोखिम व्यवस्थापन नीट व्हावे म्हणून हेजिंग करण्यासाठी याचा वापर होऊ लागला .फ्यूचरमधे भविष्यकाळातील जोखिम स्वीकारलेली असते ऑप्शनमधे अधिमुल्य (Premium)देवून ती मर्यादीत केली जाते .म्यूचुअल फंड ,विदेशी वित्तसंस्था ,देशी वित्तसंस्था,मोठे वैयक्तिक गुंतवणूकदार आणि काही धाडसी लोक मोठया प्रमाणात हे व्यवहार करत असतात. यापैकी म्यूचुअल व विदेशी वित्तसंस्था यांना फक्त हेजिंगसाठी असे  व्यवहार करण्यास परवानगी आहे. बाजारातील एकूण व्यवहारांच्या 80% हून अधिक व्यवहार डेरिव्हेटीव्हज मधे होत असल्याने यामधील तज्ञ व्यक्तिंना संधी आहे NISM कडून समभाग (Equity) वस्तू (Commodity) परकीय चलन (Forex) यातील वेगवेगळे तसेच सर्वांचे संयुक्त प्रमाणपत्र असलेले त्याचप्रमाणे  BSE /NSE यांचे डेरिव्हेटीव्हजवरील प्रमाणपत्र मिळवणे आणि अनुभव घेवून यामधे प्राविण्य मिळवणे जरूरी आहे.यातील एक व्यवहार हा किमान पाच लाखहून रुपयांहून अधिक मूल्यांचा असल्याने, यामधे नफा अधिक असला तरी भांडवल पूर्णपणे गमावून स्वतः कडील काही पैसे भरावे लागण्याचा मोठा धोकाही आहे .या करारामधे अनेक गुंतागुंतीच्या मुद्यांवर एकत्रित विचार केला जात असतो ,तेव्हा हे व्यवहार कसे होतात ते माहिती करून घेणे आणि प्राविण्य मिळवण्यासाठी जाणकारांकडे उमेदवारी करणे हे मार्ग आहेत .या व्यवहारांना एक्चेंजची हमी असल्याने व्यक्तिव्यक्तिंमध्दे होणाऱ्या भविष्यकालीन सौद्यांपेक्षा हे करार वेगळे आहेत .
14)आर्थिक गुन्हे (Crimes ) अन्वेषक : आर्थिक क्षेत्रात सुरळीत व्यवहार होण्यास नियम आहेत . अनेक लोकांनी सखोल विचार करून ते बनवले आहेत .परंतु गुन्हेगार यांपेक्षा हुशार असून त्यांना शोधून काढून शिक्षा देण्यास मदत करणे हे त्याहून बुद्धिमत्तेचे काम आहे .या क्षेत्रातील व्यवहार तज्ञ ,कायदेशीर ज्ञान असलेले आणि गुन्हेगारांच्या मानसिकतेचा विचार करू शकणारे या सर्वाना येथे संधी असून अशा व्यक्तिंची संस्था ,सरकारी यंत्रणा , सेबी यांना अशा लोकांची नियमीत मदत होवू शकते .हे काम कंत्राटी पद्धतीने चालत असून त्याचे स्वरुप व व्यापकतेप्रमाणे उच्च मोबदला मिळू शकतो .
15)आर्थिक नियोजक (Financial Planners): नियोजनास पर्याय नाही .आर्थिक नियोजक हा फी आकारुन उपलब्ध निधीचा उद्दिष्टानुसार कसा वापरता येईल ,त्याचे अंदाज पत्रक कसे असावे ,जोखिम व्यवस्थापन ,कर मार्गदर्शन , मालमत्तेचे नियोजन ,निवृत्तीनंतरचे नियोजन याविषयीच्या व्यक्तीगत गरजा लक्षात घेवून मार्गदर्शन करतो हा व्यवसाय वेतनासह /शिवाय अथवा कमीशन घेवून करता येवू शकतो .
समारोप : ही यादी परिपूर्ण नाही याशिवाय भागबाजारशी संबंधी अनेक व्यवसाय आहेत . उदा . प्राथमिक बाजार ,दुय्यम बाजारासंबधी कामे ,बाजार सुरू व बाजार बंद झाल्यावर करायची कामे ,अकाउंटीग ,तपासणी , विविध प्रसारमाध्यमे ,पत्रकारिता विविध कार्यक्रमाचे आयोजन , मुलाखती , स्थानिक व जागतीक बाजारातून निधी गोळा करणे , कार्यालयीन प्रशासन यासंबंधी अनेक व्यवसाय संधी आहेत .या संधींचे सोने करण्यासाठी नोंदणी आणि किमान पात्रता प्रमाणपत्र आवश्यक आहे . यातील कोणतेही काम दुय्यम नाही ,यांच्यातील सुसंवादाने बाजार सुरळीत चालतो .यातील अनुभव घेवून महत्वाकांक्षी लोकांना यासंबंधीच्या व्यवसायसंधी जगभर उपलब्ध आहेत कारण थोड्याफार फरकाने जगभरात याच पद्धतीने सर्व व्यवहार चालतात .  तेथे कंपनीचे नाव आणि चलन वेगळे असते एवढाच काय तो फरक . मागील तीन लेखातून काही व्यवसायांची ओझराती ओळख करून घेत असताना लेखन खूप लांबत चालले आहे . तरीही थोडक्यात जास्तीत जास्त परिपूर्ण माहिती आपल्याकडे पोहोचवण्याचा हा प्रयत्न .यातून कुणाला प्रेरणा मिळू शकली तर अधिक आनंद होईल . तेव्हा इथेच क्षणभर थांबूया .(समाप्त)

©उदय पिंगळे

ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे ,त्यास जरूर प्रतिसाद द्या .

वस्तूबाजारातून हीरा खरेदी .....😀

 ...वस्तूबाजारातून हीरा खरेदी ...

   हीरा हा एक मौल्यवान आणि सामन्यांच्या आवाक्यात न येणारा धातु /रत्न आहे असे अनेकांना वाटते . त्यांच्या संकल्पना बदलून टाकणाऱ्या काही कल्पक योजना घेवून येण्यास ,इंडियन कमोडिटी एक्चेंज (ICEX) तयार आहे . सेबी या भांडवलबाजार नियामकाकडून (Securities &Exchange Board of India ) नुकतीच त्यांच्या हीरा खरेदी एस ई पी  ला मंजूरी मिळाली आहे .त्यामुळे आता हीरा खरेदी /विक्री करणे सोपे झाले आहे. किमान 1 सेंट हीऱ्याच्या किंमती एवढी रक्कम (अंदाजे ₹900/-)आपण दरमहा गुंतवून (एस आई पी)30 सेंट 50सेंट आणि 100 सेंट या तीन प्रकारात आपण हीरा खरेदी करू शकणार आहोत . lCEX चा सदस्य असलेल्या दलालाकडे आपल्या ग्राहक ओळखी KYC ची पूर्तता करून एक खाते काढावे लागेल .जर आपल्या दलालांनी ही सेवा आपणास देवू केली असेल तर त्याच्यामार्फत हे व्यवहार आपण करू शकतो .काही तांत्रिक कारणाने आपले समभाग , रोखे , यूनिट असलेले निक्षेपीकेकडील सध्याचे खाते ( D -mat account) आपणास या व्यवहारात वापरता येत नसल्याने जास्तीचे एक डी मॅट खाते काढावे लागेल .हे व्यवहार पुढील महिन्यात नियमित सुरू होतील ,यासंबंधी प्रयोग तत्वावर काही चाचणी व्यवहार (MockTrading) ICEX वर होत आहेत .या बाजारात घेतलेला हीरा हा अमूर्त (Electronic) पद्धतीने खरेदी करता येत असल्याने 1 सेंटहून कमी /अधिक खरेदी करता येवू शकेल .मांत्र जर तो वस्तूरूपात (Physical Form) हवा असेल तर किमान 30 सेंट आपण खरेदी केलेले असले पाहिजेत . दरमहा एक सेंटचे पटीत SIP करून नंतर मूर्त स्वरूपात हीऱ्याचा ताबा घेता येईल .अशा प्रकारची हीरा खरेदीची जगातील ही पहिलीच व एकमेव योजना आहे .येथे फक्त नैसर्गिकरीत्या उपलब्ध झालेल्या हीऱ्यांची खरेदी विक्री होईल त्यास जगप्रसिद्ध हीरा उत्पादक व विक्रेते De Beers ने 4C (Cut -पैलू ,Carat - वजन , Colour - रंग ,Clarity - पारदर्शी) ने प्रमाणित केलेले असेल  MALCA याजगप्रसिद्ध हीरे कुरियर सेवेने त्याची पोच खरेदीदारास केली जाईल . बाजारात लोकांच्या मागणीनुसार भाव बदलत रहातील आणि आंतरराष्ट्रीय भावाचे आसपास कालांतराने स्थिरावतील  ,पुरेशी पारदर्शकता या व्यवहाराना मिळेल . यामुळे दर्जेदार ,प्रमाणित हीरा खरेदी करणे सर्वसामान्यांना शक्य होणार आहे .भावात पडणाऱ्या फरकाचा लाभही  (Trading)करून घेता येणेही शक्य आहे. सोने , चांदी , हीरे यातून मागील काही वर्षात मिळालेला उतारा हा अपवादात्मक परिस्थिती वगळता आकर्षक नाही. तरीही मोठ्या प्रमाणात हौशी आणि गुंतवणूकदार जगभर यात व्यवहार करीत असतात त्यामुळेच  यातील भावनात्मक मुल्याची तुलना करता येणे अशक्य आहे .

©उदय पिंगळे

ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वरील लेख श्रेयनामासह प्रसारित करण्याची परवानगी आहे !

https://udaypingales.blogspot.in/?m=1

https://www.facebook.com/pingaleuday/.

हा लेख व यापूर्वीचे लेखन वरील लिंकवर उपलब्ध आहे .